'Hoe zit het de Belgische groepen in het virtuele buitenland?' vraagt iemand ons en lap, we zitten al via het Yahoo-zoeksysteem op Internet, klikken de categorie 'entertainment' aan en voegen het zoekwoord 'dEUS' in. We belanden alleen bij een Portugese website over 'god en het universum' en bij één van het industriële techno-duo Deus Ex Machina. We doen hetzelfde met 'Channel Zero'. Verschijnen op ons scherm: de website van een subversief televisiekanaal met die naam; die van een entertainment-complex in Key West in Florida; en tot slot Channel Zero, The Ultimate Hacking Site. Dan maar opnieuw de echte wereld in. Komt trouwens goed uit: Channel Zero, 'a metal band with cataclysmic live power' (Q magazine, 9/95) toert door Europa met Ice-T's Body Count, en ondanks alles is ook ex-Joegoslavië Europa. Wij boeken een vlucht naar Zagreb.

12 mei, 10.00 u. Is het die Poolse tekenfilm geweest van die mol met 'KONEK' op het einde of 'Rikki en Wiske in Chokowakije'? Feit is: wij herkennen Het Oostblokgevoel altijd onmiddellijk. Zéker als we in de transitzone van Kloten, de luchthaven van Zürich, naar de uiterste linkervleugel worden gestuurd. Naast ons zit een familie met zo'n blauw-rood-wit gestreepte goedkope verhuiszak die nooit scheurt. We kijken op en op de elektronische borden staat: SR 3458 12:50 Bucharest. SR 462 Tirana. SR 452 Zagreb. Kroaten, Albanezen en Roemenen: in dit stuk terminal roken ze allemaal als een Turk. Het vliegtuig is een jaren ‘70-model, in de kapotte ventilator boven mijn hoofd heeft de vorige passagier al zijn servetten gepropt. En bij het landen leren we dat Croatia Airlines en Air Bosna luchtvaartmaatschappijen zijn die concurreren met JAT.

Bom in de Dom

In België is het negen graden, in Zagreb is het bloedheet. De taxichauffeur die me naar het centrum rijdt, vloekt op het verkeer ('Na de oorlog zijn er 300.000 mensen bijgekomen, sindsdien zit alles klem'), wijst naar twee dames in een sportwagen ('Een hoop mensen zijn steenrijk geworden door de smokkel') en zegt dat je in Zagreb alle auto's kan kopen die je maar wil (hij bedoelt: je moet alleen wachten tot ze in Brussel of Wenen zijn gestolen). Hij licht me voor amper tweehonderd frank op, ook dat is een meevaller. Wat in Zagreb meteen opvalt: alle terrassen zitten vol, terwijl een pint zeventig frank kost en men hier veel minder verdient dan wij. Het zal ermee te maken hebben dat mensen die een oorlog achter de rug hebben niet onmiddellijk zin hebben hun spaarvarken te vullen.

Als je niet gelooft dat Kroatië in Europa ligt, stap dan in Zagreb gewoon een platenwinkel binnen: je vind er alles dat bij grote firma's zit, van de soundtrack van 'The Saint' tot The Notorious B.I.G. en Aerosmith en The Chemical Brothers. Concerten vinden hier dan weer amper plaats. Voor Aerosmith en Jean-Michel Jarre moeten de mensen met de bus naar Wenen, voor U2 naar Boedapest. Body Count heeft hier weinig concurrentie: hun concertposters worden alleen overgeplakt door de organisatoren van een Sado Mazo-performance in een discotheek.

Daardoor belanden we samen met zanger Franky De Smet-Van Damme op een muurtje met uitzicht op een rangeerstation, en ontsnapt een openingsvraag de haag onzer tanden.

HUMO: Hoe is het?

FRANKY: « Goed. De kinderziekten zijn achter de rug. Je kent dat: in het begin klaagt iedereen over zijn rug, nu zijn we losgespeeld. Alleen de drie Duitse concerten vielen tegen. Het publiek reageert amper en achteraf hoor je altijd mensen zeggen dat je niet hardcore bent omdat je niet het juiste kapsel hebt. Voor de rest hebben we nog nooit zoveel bijval gehad. Parijs, Italië, elke avond hebben we de helft van de zaal aan onze kant.»

HUMO: Jullie zijn al op tournee geweest met Danzig, en ook met M.O.D. en Spudmonsters. Vergelijk eens met Body Count.

FRANKY: « Met de tournee met M.O.D. en de Spudmonsters heeft dit gelukkig niets meer te maken. Ik weet nog goed dat we toen twaalf T-shirts per avond moesten verkopen om uit de kosten te geraken. Bij onze eerste concerten hadden we er veel te weinig verkocht. En toen speelden we in het zuiden van Duitsland en verkochten we in één keer 37 long sleeves. Alles was weg.

» De paar concerten met Danzig waren ook heel anders. Glenn Danzig is een man met een ongelooflijk ego, die ons gewoon geen soundcheck gunde. Die van Body Count zijn hele tóffe gasten: als hun soundcheck achter de rug is, en er is nog tijd, mogen we zo lang klungelen en bijregelen als we willen. Ze dragen soms Channel Zero T-shirts op het podium. Ik heb al met hen mogen meezingen. In Madrid speelde Body Count op het Festimad-festival met Beck en The Prodigy en zo. Het was niet de bedoeling dat wij daar zouden spelen, maar Ice-T heeft het toch maar voor elkaar gekregen dat we daar 's middags in een tent stonden. Het eerste halfuur van dat concert was ongelooflijk tof. Op de eerste rijen stonden ze te springen. Toen deden ze allemaal teken dat ze het oké vonden, maar dat helaas op het andere podium Sick Of It All ging beginnen (lacht).

» We hebben wel geen plááts op het podium. Phil B. heeft een drum ter grootte van een camion en die kan amper naast die van Body Count, dus ben ik al drie keer op mijn smoel gevallen als ik sta uit te freaken. De tour heet de 'Black fuel runs through your veins'-tour, maar we hebben de naam al veranderd in de 'Franky valt op zijn bakkes '97'-tour.»

Franky Eucaliptus

Na de soundcheck gaan we eten met Channel Zero en Co. Even voorstellen: Vincent is de geluidsman, die we ook al hebben ontmoet op tour met dEUS en Evil Superstars. Xavier Carion is niet alleen de man van de wereldriffs van 'Fool's parade', 'Call on me' en 'Help', maar ook het halve trouwboek van de Canadese Lowpass-zangeres Juliet. Toen Channel Zero twee jaar geleden op T/W voor Live moest invallen, was hij aan het wildkamperen in de Ardennen. Zijn vader is hem moeten gaan zoeken. Bassist Tino Demartino is in Sicilië geboren uit een Italiaanse vader en een Belgische moeder. Op Torhout lachte hij vijf seconden (méér laat zijn cool niet toe): toen de massa ritmisch meeklapte met 'Help'. 'Mon moment suprême', geeft hij nu toe. Phil B. is de drummer die de schrik van ex-Joegoslavië wordt als hij zijn T-shirt uitdoet en met de Polynesische tattoo-motieven op zijn rug loopt te pronken, maar hij is ook het grootste 'schatje' van de groep. En hij slaapt met zijn 'Brussels'-baseballpet, denk ik. En dan is er Franky, 'the oddly named Franky DSVD' zoals het metal-vakblad Kerrang schreef. Hij gaat elke dag een paar minuten boven een kokend heet potje water met eucalyptus-aftreksel hangen. Henry Rollins gooit de spieren los, Franky DSVD de sinussen. Hij nipt aan tafel één keer van een glas witte wijn, vindt hem goed en koopt een fles 'om na de tournee samen met mijn vrouw op te drinken.’

FRANKY: (zucht) « Ik moet zoveel laten op tournee, ik heb een heel kwetsbare stem.»

Channel Zero's vaste entourage is er ook bij. Mats is de gitaarroadie die vertelt hoe hij een halve seconde lang de gitaar aansloeg in Torhout en dat het volk toen onmiddellijk begon te roepen. In de coulissen stond toen plots een veel minder zenuwachtige groep. Het echte in- en uitlaadwerk wordt gedaan door Chris, die een kilt draagt ('O, ook in gewone broek draag ik meestal geen onderbroek') en al in ex-Joegoslavië heeft getourd, met het controversiële Cannibal Corpse: 'Zij speelden hier in de kleine zaaltjes, natuurlijk.'

Als Kickback om acht uur op het podium verschijnt, zit de Dom Sportova halfvol: een kleine 2000 man. Buiten helpen de roadies van Channel Zero en Body Count mensen die geen kaartje kunnen betalen op de guestlist. Eerlijkheidshalve moet er worden bijgezegd dat ‘een meisje zijn’ daarbij helpt. Ernie C., de gitarist van Body Count, en Phil B. proberen voor de sport zoveel mogelijk meisjes aan hun kant te krijgen.

PHIL B: « Het is hopeloos. Al die meisjes roepen: 'No, not you. We want black man' (lacht).»

Ook de filmploeg van de Kroatische televisie deelt pasjes uit. De journaliste Natalie vertelt dat niet veel groepen naar Zagreb komen. 'Fuck U2,' zegt ze. 'Voor hen moeten we naar Boedapest. En leve Death In June en David Bowie en Nick Cave en Sting die hier wél komen optreden.' Dat is genoteerd, Natalie. 'Jij komt uit België, hè? Bestaat Vaya Con Dios nog? De zangeres is voor ze in Vaya Con Dios zat nog hier opgetreden.'

Tijdens het concert van Kickback zijn de eerste rijen bij de les en staat een tiental Kroatische kids mee te brullen met teksten die ze niet verstaan, maar de bassist komt na afloop de kleedkamer binnen en zegt dat hij 'er niks aan vond'. Franky haalt zijn schouders op. 'Wat een houding! Dat ze dan voor 500 man in Parijs blijven spelen. In het begin van de tour hadden we moeilijkheden met hen omdat ze gewoon niet professioneel zijn. Ze zijn meer geïnteresseerd in de grieten dan in hun instrumenten, die ze dan ook overal laten rondslingeren. De instrumenten bedoel ik. Er is zo zelfs een gitaar van hen gepikt.’

Channel Zero zal je niet snel hoog van toren horen blazen. Deze gasten weten dat deze tournee een uitgelezen kans is om een breder publiek te bereiken.

FRANKY: « Er was even sprake van touren met Machine Head, maar we zijn blij dat we bij Body Count hebben aangedrongen. We hebben ooit een plaat laten mixen door Vinnie Paul van Pantera en toen riep iedereen: ‘Channel Zero is een rip off van Pantera.’ In de metal-pers zouden ze ons snel een tweede Machine Head vinden.»

Naast het podium is Channel Zero een bescheiden groep, maar als er moet worden gewerkt, wordt niets aan het toeval overgelaten. Overal in de zaal hangen door de groep gekopieerde mini-posters op A4-formaat: 'Second support act tonight: Channel Zero'. In de toerbus liggen nog tweehonderd van die dingen. En het concert duurt nog geen veertig minuten, maar Jean de tourmanager zet wel voor iedereen een fles water klaar en legt overal handdoeken op het podium. De intro van opener 'Black fuel' is lang, om de groep de kans te geven gerodeerd aan de start te komen, zoals atleten aan de 5000 meter. Wie Channel Zero al heeft gezien, weet dat ze live 'een grote groep' zijn, één die het klappen van de zweep kent (en niet te beroerd is om zich aan je op te dringen via stroboscooplicht, ook al dient de veel grotere drum van de hoofdact hen tot achtergrond). 'Black fuel' is vanavond trouwens schitterend. 'Good evening, Croatia’, zegt Franky. En: 'This is our first time in this country and it's fucking okay.’ Hij weet dat hij het kort moet houden. De regel is: geef de mensen tussen de songs in niet de kans om niet te applaudisseren, dus daar is Phil B's dubbele basdrum al die 'Mastermind' inleidt. 'Croatia, are you ready?' They sure are, Franky’! Ze staan tot op de vijftiende rij te pogoën op 'Fools parade', dat de draad weer oppakt waar Soundgarden hem op 'Badmotorfinger' liet liggen. Ze doen bij 'Call on me' met een stuk of vijfhonderd wat de halve wei van Torhout deed tijdens 'Help': het ritme aangeven met de handen. Ze storen zich niet aan de technische mankementen tijdens 'Misery' (Franky: 'Dit is een song over mijn persoonlijke miserie, but everybody over here probably knows what I'm talking about'). En op het eind van 'Run W.T.T.' (waarin Franky’s voordracht het meest in de buurt van hiphop komt) en 'Suck my energy' volgt meer dan een beleefdheidsapplaus. Zie het zo: de Kroatische metal-fan zat niet op Channel Zero zelf te wachten, maar wel op een groep van dit kaliber. 'Wie snel is, vindt misschien nog een T-shirt', zegt kleine zelfstandige Franky nog.

Wij weten opnieuw: je hebt de technisch onderlegde oude metalgroepen en je hebt de adrenaline-kick van de hardcore-bands. Welnu, Channel Zero is the best of both worlds. Ze kunnen spelen, maar ze zijn eerder een ambiance-groep dan zo'n stel Whitesnake- of Type O Negative-idioten die doen alsof ze nooit naar de wc moeten.

Circus Ice-T

'Qua ambiance was het gisteren in Ljubljana in Slovenië veel straffer, maar de groep zelf speelde vandaag veel beter,’ vindt Vincent. Tino weet waarom hij zo goed was. 'Ik was constant op mijn hoede. Ik verjaar vandaag en de mannen hadden ermee gedreigd iets speciaals te doen.'

'Gaan we naar Circus Bouglione kijken?' vraagt Franky. Hij bedoelt Body Count, maar we moeten er wel bij schrijven dat hij het niet slecht bedoelt. 'Muzikaal staan ze niet verder dan M.O.D. jaren geleden, maar Body Count is een goeie show. Ice-T's personage kan zeggen dat hij een stijve heeft, hè. Ik zou dat eens moeten doen op een podium: 'Ladies and gentlemen, my dick is getting hard.’ Ik zou me belachelijk maken’(lacht).

In Zagreb is het slechte stripverhaal Body Count dat we op T/W meemaakten ('Born in Belgium, born dead': olala, zelden zoveel plaatsvervangende schaamte gevoeld) niet altijd een grap: 'Born in Bosnia-Herzegovina, born dead', euh, het werkt. Ice-T doet elke avond hetzelfde, dat wel. Als de massa de eerste keer iets roept, zegt hij: 'Kan dat niet luider? Het is net alsof ik in Polen ben'; hij raadt blanke mannen aan hun balzak in te trekken als ze even hard willen roepen als Henry Rollins; en het zou me niks verbazen als de Duitse douaniers in heel het Oostblok de kop van jut zijn. 'Die gasten zeggen: 'Ice, waarom ga je naar Zagreb? Ze verstaan je daar niet.' Boegeroep van het publiek. Waarop de demagoog Ice-T: 'Die fucking douaniers zijn dezelfde mensen die zeggen: 'Er is geen werkloosheid.' En: 'Waarom zou je kwaad zijn? Don't worry, be happy.'

De sfeer is nergens echt grimmig en de oorlog is aan Zagreb zelf voorbijgegaan, dat weten wij ook wel, maar maak een ander wijs dat de zware jongens van de security tijdens de oorlog iets administratiefs hebben gedaan. En probeer hier eens naast een tekst als 'I hear it every night, another gunfight... on with the body count' te luisteren. Nog meer verschillen: aan het eind van het concert merk ik dat heelder groepjes jongeren buiten hebben staan meeluisteren met een fles goedkope wijn in de hand.

De tourbus blijft tot 's ochtends naast de sporthal staan, en we bekijken de video-avonturen van Channel Zero. We zien de groep de clip van 'Suck my energy' opnemen, met een Amerikaanse regisseur in Los Angeles. De locatie is een tunnel waar daklozen in huizen en die uitmondt in het waterafvoerkanaal van L.A. Omdat het hard had geregend, lijkt het alsof de groep in een overstroming staat te spelen. 'Het was een vochtige tunnel. Ik stond er mijn stem kapot te zingen.' Franky weer.

We zien ook een video over een tournee door Australië. Elke avond speelde de groep er voor een publiek van een paar honderd man, één keer stonden ze 's namiddags voor gasten van 10 tot 18. 'Die mogen 's avonds niet binnen. Het nadeel was: wij mochten op dat optreden ook niet roken of drinken,’ zegt Tino. De groep moest down under in platenwinkels handtekeningen geven, deed het ene interview na het andere, en toch keek de man die de tour organiseerde tegen een verlies van 200.000 frank aan. 'Als we groot zijn, krijgt hij het terug,’ zegt Franky. De videofilms bevatten ook een hoop nonsens: kussengevechten op vliegtuigen, een vriend die mee was, die een weddenschap had verloren en zijn lange haren en plein public op het dek van een boot met een tondeuse laat afscheren, Phil B. die stewardessen verleidt en op een balkon verschijnt, merkt dat de videocamera draait en snel opnieuw naar binnen loopt om zijn zonnebril op te zetten.

Stront aan de knikker

13 mei. We worden wakker als Ian, de chauffeur, de bus start. De rest slaapt nog. Ian heeft al de halve popwereld rondgereden. Het sympathiekst waren Aswad en Elton John; het moeilijkst Mariah Carey en Phil Collins; en de grootste etters de Sex Pistols vorig jaar tijdens de reünie ('Varkens') en Gravity Kills.

IAN: « Ik heb het nog zien gebeuren. Gravity Kills verkoopt veel platen in Amerika en hier spelen ze in het voorprogramma van Skunk Anansie; niemand die in hen geïnteresseerd is. Geloof me, op zo'n moment leer je het verschil tussen een sympathieke en een onsympathieke groep kennen. Channel Zero, dat zijn goeie jongens, die weten dat ze eraan moeten sleuren als ze ooit iets willen bereiken.»

Ons gesprek stokt een beetje als we een platgebombardeerd benzinestation zien en kogelgaten in de verkeersborden. Dit is weliswaar de Krajina niet, die Servische enclave die twintig kilometer van Zagreb begint en waar kilometers lang geen huis meer overeind staat, maar dit is wel púúr grensgebied tussen Servië en Kroatië, dus...

Als Ian geen geschikte DKV-diesel vindt, begint hij te panikeren. We gaan van de grote weg af in Slavonski Brod, een grensstad. Voor de pompbediende is het Kerstmis, het gebeurt niet elke dag dat er een grote bus stopt, waarin dan nog tien mensen zitten die met hun laatste Kroatische Kuna snoep en sigaretten kopen. De man vertelt dat hij aan de andere kant van de rivier een Servische vriend heeft en dat hij hem nog steeds niet mag terugzien. Zijn gezicht betrekt als hij Phil B. uit de bus ziet komen en als hij hoort dat de groep in Belgrado optreedt.

PHIL B: « Dat heb ik gisteren ook gehoord. 'Where are you going now?' vroegen ze. Als je zei: 'Belgrado', hadden ze iets van: verraders!»

Prozaïscher problemen. Tino en Franky moeten kakken, Ian stopt een paar keer, maar het toilet blijkt telkens een gat in de grond met eromheen massa's vliegen.

FRANKY: « De 'Can't shit when there's so many flies around'-tour 1997!»

Iedereen krijgt constant een naam: Tino wordt D'Orazio genoemd omdat hij 'de vakbondsman' van de bende is, Ian krijgt de naam Doobie omdat hij op 'Mrs. Doubtfire' lijkt, je weetwel, die rol van Robert Williams. Doobie, een man die duidelijk ervaring heeft met rock’n’roll-pesterijen, antwoordt steevast 'Fuck a duck'.

Belgrado, de Servische hoofdstad, staat niet aangegeven op de borden. Je vindt alleen de weg tot Lipovac, aan de Kroatische kant van de grens. Tim, de Hongaarse concertpromotor voor de shows in Polen, Hongarije en Joegoslavië, rijdt ons voor. Hij heeft een afspraak aan de grens met de Servische organisator, die de visa moet hebben geregeld.

De man is er niet. Drie uur moeten we aan de grens wachten. Tim vertelt dat het het eerste concert in zes jaar is dat hij in Belgrado organiseert. 'In het najaar treedt ook Sting er op. Ik doe het alleen als de artiesten er echt op aandringen, want het leven is te kort om dit elke dag te doen.'

Later zal blijken waarom. We moeten omgerekend 4000 frank wegenbelasting betalen. Voorprogramma Kickback, vannacht al over de grens gegaan, moest 12.000 frank betalen en Body Count wisselde Duitse marken om in Servische dinar, om daarna vast te stellen dat de mensen aan de péage een paar kilometer verderop die dinars niet aanvaarden. Het mag allemaal heel avontuurlijk klinken in de oren van doorgewinterde Lonely Planet-reizigers, maar het is geen pretje voor een chauffeur en een groep die er al een vermoeiende tour hebben opzitten.

Belgrado mon amour

Belgrado is geen mooie stad met parken, kerken en terrassen zoals Zagreb, maar een typische communistische metropool met brede lanen. Het voedsel dat de groep krijgt opgediend is verschrikkelijk. Ik sta er altijd van te kijken hoe ze in de Chokowakijes dezer wereld zelfs een slaatje kunnen verknallen met een zure saus.

De Pionir Hall is alweer een sportzaal. Het wordt een moeilijke dag. De security-ploeg loopt vol onvriendelijke Milosevic-koppen. Tegen de promotor wordt gezegd dat er 2000 tickets verkocht zijn, terwijl er later op de avond minstens 5000 man in de zaal zit. Een meisje komt met Franky babbelen over het democratische studentenprotest in Belgrado en waarschuwt hem voor de politie. En er komt iemand binnen die vragen stelt, waarna iemand anders komt zeggen dat je die man niet moet vertrouwen. Een plaatselijke journalist met een Urban Dance Squad T-shirt zegt dat de Squad onlangs fantastich was in een kleiner zaaltje, maar dat dit het eerste grote concert is in Belgrado in zes jaar tijd. De frontstage-ruimte is groter dan die van Werchter, de pauzemuziek is van Seal en voor dit risico-concert zijn 100 flikken opgetrommeld die nog niet weten dat straks 'Cop killer' zal worden gezongen. Wij staan aan de mixtafel met rondom ons 5000 Serviërs die stampvoeten op de tribunes na 'Self control', dat door Franky wordt opgedragen aan de studenten, die horen dat 'Misery' 'a song about losing someone' is en tot in de helft van de zaal de haren losgooien op 'Fool's parade'. We zien dat het goed is, God, maar wil je asjeblief die paranoia in andermans hersenen bliepen: we zien namelijk iemand vanuit de tribune met een rode laser op Franky mikken, en we gaan ervan uit dat het speelgoed is en dat er geen sniper op de tribune zit, maar toch...

Op de eerte rijen staan stoere jongens met bandana's die een T-shirt van Ice-T in de lucht steken en hun middelvinger naar Channel Zero opsteken. Franky springt op het einde het podium af om te gaan zeggen dat Ice-T eraan komt. Xavier denkt dat er een probleem is, duikt achter hem aan en een paar heethoofden grijpen hem bij zijn pasje en sleuren hem het publiek in.

XAVIER: (achteraf, met de bloedsporen van het koordje in zijn nek) « Ik kon kiezen: erop slaan of in die massa gesleurd worden. Die gasten wilden niet lossen.»

Een uur later. We zitten midden in de show van Body Count. De mensen worden gek. We wisten dat Ice-T geen lafbek is, maar let nu op. Hij vraagt om het licht uit te doen. 'Make some noise, folks.' Het publiek juicht en roept en stampt. Ice-T staat in de spots in een voor het overige pikdonkere zaal en is niet tevreden. 'It's as if I'm in Croatia or something'. Het publiek is stil, we maken zo'n slow motion-moment uit een sportfilm mee, we zien een chronometer tikken en als we wakker schrikken zegt Ice-T: 'You can do better than that' en krijst en schreeuwt tegen het publiek. Ze rappen ook mee met 'Born in Yugoslavia, born dead'. Wij zijn blij dat we het meemaken.

Ernie C. staat trouwens met een Channel Zero T-shirt op het podium en Ice-T heeft van de mini-rel van daarnet gehoord en nodigt Franky uit op het podium om 'Fuck the police' mee te brullen in 'Cop killer'.

De groepen rijden vannacht nog naar Boedapest. In de gang backstage bedanken we Ice-T omdat hij Channel Zero een kans heeft gegeven en omdat hij de guts heeft om naar ex-Joegoslavië af te zakken. 'Thank you,' zegt hij. 'Ga je trouwens mee naar Boedapest?' We zeggen dat we in Belgrado een hotel hebben. 'Geen goed idee,' vindt Ice-T. 'Get out of here, man. These jails have no bails. Je komt hier niet op borgtocht vrij.'

We lachen en we nemen afscheid van iedereen. Het lachen zal ons snel vergaan. Ons hotel kost 62 dollar, maar er brandt één lamp in de kamer, het toilet trekt niet door en de stoel heeft drie poten. We zitten een half uur vast in de hotellift tot er eindelijk iemand Engels spreekt en ons zegt dat we de binnendeur moeten sluiten en op '2' moeten duwen. Omdat we geen contant geld bij ons hebben, zullen we de volgende dag met de VISA-kaart in de hand drie uur lang van het kastje naar de muur worden gestuurd, en uiteindelijk bankpersoneel moeten omkopen om aan geld te geraken. Een taxichauffeur (die overigens niks heeft geleerd van een paar jaar oorlog, hij zegt dat de mensen in Belgrado domkoppen zijn omdat ze zich al eeuwen laten onderdrukken door de Turken en de moslims) zet me bezweet en overgestresseerd nog net op tijd af aan de luchthaven. Ik krijg boze blikken van de andere passagiers omdat ik de vlucht naar Zürich een halve minuut vertraging bezorg. Als het vliegtuig opstijgt, bekijk ik de dinars die ik niet meer kon wisselen. Ik moet aan de Oostblok-anekdote denken die Marlon Waeghemans van Jason Rawhead en Lowpass me heeft verteld. In 1989 heeft hij in Praag overnacht in het appartement van een concert-organisator. Bij het binnenkomen had hij de kraan van de lavabo opengedraaid. Er kwam geen water uit. Toen hij de tweede dag opnieuw bij het appartement kwam, stond er een oude vrouw tegen hem te schreeuwen. Ze had er twee militairen bijgehaald, die - handig - net als zij geen Engels spraken. Toen hij de deur van het appartement opendeed, wist hij meteen waarom de vrouw razend was: er was weer water en hij had de kraan laten openstaan en het stopke in de lavabo laten zitten. De vrouw woonde recht onder het bewuste appartement.

'Dat moet pas erg geweest zijn', denk ik, terwijl het lekker westerse Tom en Jerry begint en de stewardess vraagt: 'What would you like to drink, sir?'. O, een Cola. 'It puts lines in your face,' zou Henry Rollins zeggen.