Het invoegen van bladwijzers gebeurt nu vanuit het menu Invoegen, Bladwijzer en niet langer vanuit het menu Bewerken.

In het venster Veld zijn de categorieën in het Nederlands, maar de veldnamen en schakelopties in het Engels.

Voor de veldcodes die we expliciet besproken hebben, gelden dus volgende veranderingen:

Alhoewel je in het menu Invoegen niet langer de keuze Formulierveld vindt, is aan het werken met formulieren weinig veranderd.

Wil je een formulier met tekstvakken, selectievakjes of vervolgkeuzelijsten (i.p.v. keuzelijsten!) ontwerpen, activeer dan de werkbalk Formulieren (menu Beeld, Werkbalken).

Bij het gebruik van invuldialoogvensters gebruik je het Engelse equivalent van de veldcodes:

Het beheer van de werkbalken gebeurt nu vanuit het venster Aanpassen (menu Extra, Aanpassen of Beeld, Werkbalken, Aanpassen) waar een tabblad Werkbalken voorzien is. Hier bepaal je welke ingebouwde of eigen gemaakte (knop Nieuw) werkbalken actief zijn.

Het aantal ingebouwde werkbalken is trouwens verdubbeld.

Een knop naar een ‘lege’ plaats slepen en zo een nieuwe werkbalk maken, lukt niet meer.

Hoe je knoppen eruit zien (groot of ‘normaal’), leg je nu in het tabblad Opties vast. Ook het weergeven van scherminformatie als je een knop aanwijst, al dan niet met bijhorende sneltoetsen, wordt in dit afzonderlijke tabblad geregeld. Tenslotte kun je bij de opties nog enige menu-animatie instellen. Normaal verschijnt het bijhorende menu als je een menukeuze maakt op de menubalk volledig in één keer. Je kan een menu ook laten openvouwen of openschuiven als je een menu activeert. Leuk voor één keer.

Je kan overigens te allen tijde knoppen van een werkbalk slepen door de Alt-toets ingedrukt te houden terwijl je een knop van een werkbalk sleept, ook als het venster Aanpassen niet open is.

Elke werkbalk – ook de menubalk – begint links met enkele verticale strepen. Je kan een werkbalk bij deze verticale strepen vastnemen en naar een andere plaats op je scherm slepen.

De menubalk gedraagt zich nu trouwens compleet als een gewone werkbalk. Het enige verschil met gewone werkbalken zit in het feit dat de menubalk altijd zichtbaar is op het scherm.

Het aanbrengen van wijzigingen in de menubalk gebeurt vanuit het tabblad Opdrachten. We zetten enkele mogelijkheden op een rijtje:

• Zowel gehele menu’s als menu-items kan je van de menubalk slepen om ze te verwijderen
• Het wijzigen van menu-namen en namen van menu-items, gebeurt door ze te selecteren en via het snelmenu of de knop Selectie wijzigen de Naam ervan aan te passen. Plaats een &-teken vóór het teken dat moet onderstreept weergegeven worden.
• In het tabblad Opdrachten vind je onderaan de categorieën Ingebouwde menu’s en Nieuw menu. Wil je één van de ingebouwde menu’s op de menubalk plaatsen, sleep dan gewoon het betreffende menu naar de menubalk. Wil je een nieuw menu op de menubalk plaatsen, sleep dan de keuze Nieuw menu naar de menubalk. Via de knop Selectie wijzigen of via het snelmenu kan je nu in het vak Naam een eigen naam aan het nieuwe menu geven. Sleep nu gewoon de gewenste opdrachten in het nieuwe menu.
• Opdrachten binnen een menu kunnen gegroepeerd worden. Tussen de groepen wordt een grijze horizontale scheiding geplaatst. Boven elk menu-item kan je zo’n scheiding plaatsen of weghalen. Via de knop Selectie wijzigen of het snelmenu bepaalt de keuze Groep beginnen immers of er al dan niet een scheiding boven het geselecteerde menu-item moet geplaatst worden.
• In Word 97 bevatten enkele menu's afscheurbare onderdelen die op hun beurt een eigen werkbalk kunnen vormen. Kies je b.v. Invoegen, AutoTekst dan merk je dat bovenaan dit submenu een blauw balkje zit. Door dit blauwe balkje weg te slepen kan je dit submenu als zwevende werkbalk ergens op het scherm deponeren.

De manier waarop je sneltoetsen toekent, is nauwelijks gewijzigd. In het venster Aanpassen vind je evenwel niet langer een tabblad Toetsenbord, maar een knop Toetsenbord die je in het venster Toetsenbord aanpassen brengt.

In Word 6/7 werden alle macro's in WordBasic geschreven, terwijl in alle componenten van Office 97 – dus ook Word 97 – Visual Basic for Applications (VBA) als programmeertaal wordt gebruikt.

Waar WordBasic uit een lijst met zowat 900 commando's bestond, vertrekt Visual Basic vanuit objecten waaraan via een hiërarchische structuur eigenschappen (properties) toegekend worden. Elk object beschikt over ingebouwde procedures (methods).

Met Visual Basic for Applications kan je heel professionele toepassingen programmeren. Een basiscursus alleen al is voer voor een afzonderlijk handboek. In het punt 45.6 De Visual Basic programmeeromgeving (Visual Basic Editor) hieronder krijg je een voorsmaakje.

Macro's – en aanpassingen van de werkomgeving (zie punt 44 hierboven) trouwens ook – werden in vorige versies altijd in een sjabloon opgeslagen. Nu kunnen ze ook in een document opgeslagen worden. In het venster Macro opnemen kan je in het vak Macro opslaan in kiezen waar de macro opgeslagen moet worden: hier kan je de documentnaam in plaats van een sjabloon kiezen.

Nog altijd kunnen we dankbaar gebruik maken van de mogelijkheid om eenvoudige macro's op te nemen, nu via het menu Extra, Macro, Nieuwe macro opnemen of door te dubbelklikken op de knop opn op de statusbalk.

WordBasic-macro's uit Word 6.0/7.0 worden bij gebruik in Word 97 geconverteerd. Elke WordBasic-instructie uit de geconverteerde macro begint met de WordBasic-eigenschap zodat WordBasic-macro's in Word 97 uitgevoerd kunnen worden.

Bekijk en vergelijk de twee macro's hieronder. De WordBasic-instructies worden in Visual Basic overgenomen – weliswaar in het Engels – maar telkens voorafgegaan door de eigenschap WordBasic.

Theoretisch zou je dus in Visual Basic macro's kunnen maken met WordBasic-opdrachten, als je ze maar laat voorafgaan door de eigenschap WordBasic. Deze manier van werken is zeker niet toekomstgericht omdat de WordBasic-taal niet verder ontwikkeld wordt en omdat deze manier van werken ook trager is. Het werken in Visual Basic loont zeker de moeite.

Bij het starten of afsluiten van Word en/of bij het openen of sluiten van een (nieuw) document kan je nog altijd macro's automatisch laten uitvoeren zoals dat in Word 6.0/7.0 kon.

Door een macro de naam van een Word-commando te geven, wordt die macro uitgevoerd als je dat Word-commando uitvoert (zoals in Word 6.0/7.0).

Je komt op een van volgende manieren in de Visual Basic-programmeeromgeving (Visual Basic Editor) terecht:

• via het menu Extra, Macro, Visual Basic-editor (Alt+F11)
• via het menu Extra, Macro, Macro (Alt+F8) om een nieuwe macro te maken (macronaam intypen + knop Maken) of een bestaande macro te bewerken (macronaam selecteren + knop Bewerken).

De Visual Basic programmeeromgeving is een volledig zelfstandige toepassing die in een eigen venster draait.

• Eigenschappen en ingebouwde procedures worden van elkaar gescheiden door punten. In onderstaande voorbeeldinstructie – die de geselecteerde tekst in een 20 punt corps plaatst – worden tussen de eigenschappen Selection, Font en Size dus punten geplaatst.

• Om aan een eigenschap een waarde toe te kennen gebruik je een gelijkheidsteken (=). Zie in het voorbeeld hierboven hoe aan de eigenschap Size de waarde 20 toegekend wordt.
• Gebruik een dubbelpunt + gelijkheidsteken (:=) om aan een ingebouwde procedure (method) een argument toe te voegen. Heb je bij een ingebouwde procedure meerdere argumenten, dan gebruik je komma's om die te scheiden.

In onderstaand voorbeeld zijn Filename en AddToRecentFiles argumenten bij de methode Open. De instructie opent het document mina.doc zonder dat dit document aan de lijst met recent geopende bestanden (onderaan in het menu Bestand) toegevoegd zal worden.

• Bij lange Visual Basic instructies die over verschillende regels lopen, gebruik je een spatie + onderstrepingsteken ( _) om aan te geven dat de instructie verder gaat op de volgende regel.

Bij het intypen van Visual Basic instructies krijg je gelukkig enige hulp:

In het voorbeeld hiernaast zie je de keuzelijst die je te zien krijgt bij het intypen van het sleutelwoord Selection. Aan het pictogram vóór de keuze-elementen merk je of het om een eigenschap dan wel om een methode gaat. Hiernaast komt enkel de methode Calculate voor; de rest zijn eigenschappen.

Hieronder komen de voorbeeldmacro's uit de Word 6.0/7.0-cursus in Visual Basic aan bod. Je zult merken dat de manier van werken in een object-georiënteerde taal als Visual Basic nogal verschilt van de macrotaal WordBasic.

Wil je je echt in Visual Basic bekwamen, dan raden we je aan een specifieke cursus Visual Basic te volgen.

In volgende opgenomen macro die het papierformaat liggend maakt, merk je dat ook in Visual Basic alle opties uit het dialoogvenster waarin je één of meer opties wijzigt, in de macro opgenomen worden. Je kan uiteraard achteraf de overbodige eigenschappen verwijderen.

In het voorbeeld hierna is enkel de eigenschap Orientation echt van belang om het papierformaat naar liggend te veranderen.

Bemerk ook de speciale With…End With-structuur die instructies die verwijzen naar eenzelfde object groepeert.

In de macro hieronder worden alle alinea's die beginnen met een &-teken met het opmaakprofiel Kop 1 opgemaakt:

In de macro hieronder werden de overbodige eigenschappen bij Selection.Find die bij het opnemen van de macro automatisch worden toegevoegd (zie voorbeeldmacro hierboven), achteraf in de Visual Basic Editor verwijderd.

Ook in Visual Basic kan je Select Case gebruiken. Met Selection.Characters.First lezen we het cijfer in dat op het &-teken volgt (i.p.v. Selection&() in WordBasic).

Het invoegen van figuren en ander grafisch materiaal is eenvoudiger geworden en biedt meer mogelijkheden.

• De keuze Illustratie brengt ons in de Clipgalerie (voorheen de illustratiegalerie genoemd), waar je naast illustraties ook foto’s, geluidsfragmenten en videofragmenten kan kiezen die b.v. van de Office 97 cd-rom komen of van het Internet. Vanuit de illustratiegalerie kan je immers – als je over een Internetaansluiting beschikt – op de Microsoft website terecht voor nog meer illustraties, geluiden, videoclips…
• Met de keuze Uit bestand kan je bestaande grafische bestanden via de bestandsnaam waaronder ze zijn opgeslagen van je schijf of cd-rom in je document opnemen.
• Wil je illustraties inscannen, kies dan Van scanner. Als hulpprogramma wordt hier het meegeleverde Microsoft Photo Editor gebruikt, een programma voor het bewerken van illustraties.
• Verder kan je via Invoegen, Figuur ook gebruik maken van AutoVormen (zie 47.3), WordArt (zie 48) en via Grafiek grafieken invoegen met MS-Graph (zie 53).

In Word 6/7 had je heel gauw Frames nodig, al was het maar om bijvoorbeeld tekst náást een figuur te laten lopen. Word 97 maakt niet of nauwelijks nog gebruik van frames (wel nog bijvoorbeeld bij initialen). Je vindt trouwens in de standaardmenu’s geen keuzes met betrekking tot frames.

Voeg je via Invoegen, Figuur een figuur of illustratie aan je document toe, dan heb je heel wat meer mogelijkheden om die figuur juist te positioneren en goed op te maken. Selecteer de figuur en gebruik Opmaak, Figuur of activeer via het snelmenu het dialoogvenster Figuur opmaken.

In dit dialoogvenster heb je verschillende tabbladen waarmee je de figuur kunt bewerken.

Hier kan je een afbeelding omranden of van een opvulkleur of opvuleffect (kleurovergang, bitmappatroon, patroon of figuur) voorzien.

In het tabblad Formaat stel je de hoogte en de breedte van de figuur in.

Het tabblad Positie bepaalt de plaats van de figuur.

• Horizontaal kan je de figuur op een exact aantal centimeter t.o.v. de linkerbladrand of de linkermarge/linkerkolom positioneren. Centreren en rechts uitlijnen ontbreekt hier helaas.
• Verticaal stel je de positie t.o.v. de bovenbladrand, de bovenmarge of het alineabegin in.
• Wil je de figuur mee laten lopen met de tekst waarbij hij hoort, kies dan Object met tekst verplaatsen (= verticale afstand t.o.v. de alinea waaraan de figuur gefixeerd is).
• Je kan het fixeerpunt eventueel vergrendelen.
• Helemaal nieuw is de keuze Zwevend boven tekst waardoor een figuur eigenlijk in de tekenlaag geplaatst wordt. Schakel je deze optie uit, dan gedraagt een figuur zich als een gewoon teken op de regel (cfr. gewone figuren in Word 6/7).

In het tabblad Tekstomloop bepaal je hoe de lopende tekst al dan niet rond de figuur loopt. Deze keuze is uiteraard enkel beschikbaar als in het tabblad Positie de optie Zwevend boven tekst aangekruist is.

De keuzes Vierkant, Rondom en Transparant laten de tekst rond de figuur lopen. In Methode bepaal je of de tekst al dan niet langs beide zijden van de figuur mag lopen. Bij Rondom en Transparant volgt de tekst rond de figuur de contouren van de figuur.

Bevat een figuur open delen, dan kan je met de keuze Transparant ook tekst in die open delen laten lopen, als je de contouren van de figuur aanpast (werkbalk Figuur, knop Tekstomloop, keuze Omlooppunten bewerken).

• Via Omlooppunten bewerken de horizontale stippellijn onderaan zo verplaatsen (slepen) dat het witte vlak buiten de contouren (=stippellijnen) valt in plaats van erbinnen.
• De tekstomloop Transparant in plaats van Rondom instellen.

Kies je voor Geen tekstomloop, dan loopt de lopende tekst gewoon door de figuur. Met Boven en onder loopt er geen tekst door of naast de figuur, enkel erboven en eronder.

In het tabblad Figuur (zie illustratie op pagina 30) kan je de afbeelding bijsnijden of bijstellen (kleur, helderheid, contrast). In de lijst Kleur kan je ook voor Watermerk kiezen waarbij de afbeelding nu veel ‘lichter’ weergegeven wordt.

Naast het dialoogvenster Figuur opmaken, kan je ook nog gebruik maken van de werkbalk Figuur om een figuur in te voegen of op te maken. Je kan die werkbalk o.a. activeren vanuit het snelmenu bij een geselecteerde figuur.

Ingevoegde figuren kunnen de bestandsruimte aanzienlijk vergroten. Word 97 comprimeert ingevoegde rasterplaatjes (bitmap) automatisch naar het nieuwe PNG-formaat (Portable Netwerk Graphics). Dit kan heel wat bestandsruimte sparen.

Office Art is zowat de verzamelnaam voor alle hulpmiddelen voor het tekenen en illustreren die binnen alle Office 97-programma’s kunnen gebruikt worden. In Word zijn de Office Art mogelijkheden beschikbaar via de werkbalk Tekenen.

Totaal nieuw zijn de tekstvakkoppelingen, waarmee je meerdere tekstvakken met elkaar kunt verbinden. De tekst in het eerste tekstvak loopt dan – als dat eerste tekstvak vol is – automatisch door in het volgende, tweede tekstvak. Dat tweede tekstvak kan op zijn beurt eveneens gekoppeld zijn aan een derde tekstvak.

Om een tekstvakkoppeling te maken tussen tekstvak A en tekstvak B, ga je als volgt tewerk:

Je kan zoveel tekstvakken aan elkaar koppelen als je wil. Gebruik de knoppen Vorige tekstvak en Volgende tekstvak (werkbalk Tekstvak) om snel tussen de verbonden tekstvakken te navigeren.

Uiteraard kunnen de tekstvakkoppelingen tussen tekstvakken op verschillende pagina’s lopen.

Bij die AutoVormen vinden we ook Toelichtingen. In de vorige versie van Word waren op de tekenwerkbalk rechtstreeks knoppen voorzien voor het maken van toelichtingen bij illustraties.

Selecteer je zo’n AutoVorm en kies je via het snelmenu Tekst toevoegen, dan kan je tekst in de autovorm intypen. De autovorm gedraagt zich nu als een tekstvak. Je kan nu zelfs met tekstvakkoppelingen de ‘inhoud’ van verschillende AutoVormen aan elkaar koppelen!

Bij de meeste vormen zie je – als je ze selecteert – een aanpassingsgreep (geel ruitje) waarmee je de verhoudingen binnen de vorm kunt aanpassen zonder de grootte van de vorm te veranderen.

Uiteraard kun je AutoVormen opmaken met o.a. opvulkleur/effect, tekenkleur, lijnkleur, lijnstijl, streepstijl… Wil je de opmaak van een AutoVorm automatisch overnemen in nieuwe AutoVormen die je plaatst, selecteer dan de opgemaakte AutoVorm en kies AutoVorm-standaard instellen in het snelmenu of via de knop Tekenen (werkbalk Tekenen).

Elk geselecteerd tekenobject kan je nu ook vrij draaien. Gebruik de knop Vrij draaien op de tekenwerkbalk of kies Tekenen, draaien en spiegelen op de werkbalk Tekenen.

Het tekenobject wordt aan de uithoeken van groene bolletjes voorzien. Door deze groene bolletjes in de gewenste richting te slepen kan je het tekenobject traploos draaien.

Let op: de eventuele tekst of illustratie die in een tekenobject opgenomen is, draait niet mee. De tekst in het tekenobject kan je 90° of 270° roteren via de functie Tekstrichting wijzigen.

Het uitlijnen van tekenobjecten is via de knop Tekenen (werkbalk Tekenen), keuze Uitlijnen of verdelen bereikbaar. Net als in Word 6/7 gebeurt het uitlijnen nog altijd ten opzichte van de pagina (Ten opzichte van pagina aankruisen) of zoniet ten opzichte van twee of meer geselecteerde tekenobjecten.

Selecteer je drie of meer tekenobjecten, dan kan je nu ook de horizontale of verticale afstand tussen die tekenobjecten gelijk maken (Horizontaal verdelen of Verticaal verdelen). Dit is nieuw in Word 97.

De keuze Voor tekst plaatsen en Achter tekst plaatsen veranderen de werklaag. Net zoals in Word 6/7 kan je binnen één werklaag meerdere objecten op elkaar stapelen. Je beschikt nu echter niet enkel over de keuzes Naar voorgrond en Naar achtergrond om een object binnen de werklaag helemaal voor of achter op de stapel te leggen, maar je kan nu ook objecten binnen een stapel per stap naar voren of naar achteren brengen (Naar voren of Naar achteren).