Openbaarheid van bestuur




Openbaarheid van bestuur wordt hier opgevat als een verzamelterm voor wetgevende initiatieven die tot doel hebben een grotere transparantie van het bestuur te realiseren. In die zin verleent openbaarheid van bestuur een preventieve rechtsbescherming aan de burgers.

Heel wat van onderstaande teksten zijn rechtstreeks op deze website raadplegen. Daartoe klik je op onderstaande knop

Verzameling wetteksten



1. De openbaarheid van bestuursdocumenten

In België werd naar aanleiding van de vierde staatshervorming het artikel 24 ter in de Grondwet (B.S., 29 juni 1993: grondwetswijziging van 18 juni 1993, p. 15.584) ingeschreven dat licht gewijzigd artikel 32 van de Gecoördineerde Grondwet (B.S., 17 februari 1994) werd en op 1 januari 1995 van kracht werd. Het luidt als volgt:

"Ieder heeft het recht elk bestuursdokument te raadplegen en er een afschrift van te krijgen, behoudens in de gevallen en onder de voorwaarden bepaald door de wet, het decreet of de regel bedoeld in artikel 134 ".

Ondertussen zijn in uitvoering van of als voorbereiding op dit grondwetsartikel verschillende regelgevingen tot standgekomen.

Federale wetgeving

Het is belangrijk er hier op te wijzen dat de toepassing van de federale wet van 11 april 1994 betreffende de openbaarheid van bestuur uitgesloten wordt. Het betreft volgende gevallen:
 
  • Art. 26, § 1 van de wet van 11 december1998 betreffende de classificatie en de veiligheidsmachtigingen (B.S., 7 mei 1999, 15.752 - 16.758) zoals gewijzigd door de wet van 17 januari 2003 (B.S., 7 februari 2003, 5.350) en de wet van 3 mei 2005 (B.S., 27 mei 2005, 24.993 - 24.996): "De wet van 11 april 1994 betreffende de openbaarheid van bestuur is niet van toepassing op informatie, documenten of gegevens, materieel, materialen of stoffen, in welke vorm ook, die met toepassing van de bepalingen van deze wet geclassificeerd zijn." Om de draagwijdte van deze bepaling te begrijpen moet rekening worden gehouden met:
    Art. 2. Onder classificatie wordt verstaan het toekennen van een beschermingsniveau door of krachtens de wet of door of krachtens de verdragen of overeenkomsten die België binden.
    Art. 3. In een classificatie kunnen worden ondergebracht : informatie, documenten of gegevens, materieel, materialen of stoffen, in welke vorm ook, waarvan de niet-geëigende aanwending schade kan toebrengen aan een van de volgende belangen:
    a) de verdediging van de onschendbaarheid van het nationaal grondgebied en van de militaire defensieplannen;
    b) de vervulling van de opdrachten van de strijdkrachten;
    c) de inwendige veiligheid van de Staat, met inbegrip van het domein van de kernenergie, en het voortbestaan van de democratische en grondwettelijke orde; d) de uitwendige veiligheid van de Staat en de internationale betrekkingen van België;
    e) het wetenschappelijk en economisch potentieel van het land;
    f) elk ander fundamenteel belang van de Staat;
    g) de veiligheid van de Belgische onderdanen in het buitenland;
    h) de werking van de besluitvormingsorganen van de Staat.
  • Art. 2bis van de wet van 15 april 1994 betreffende de bescherming van de bevolking en van het leefmilieu tegen de uit ioniserende stralingen voortspruitende gevaren en betreffende het Federaal Agentschap voor Nucleaire Controle en tot regeling van de overdracht van sommige personeelsleden van de Dienst Veiligheid van de Staat op het gebied van de kernenergie, zoals ingevoegd door artikel 4 van de wet van 2 april 2003 (B.S., 3 mei 2003, 23.745 - 23.748): "De wet van 11 april 1994 betreffende de openbaarheid van bestuur is niet van toepassing op kernmateriaal en alle daarop betrekking hebbende documenten en gegevens."
    Onder kernmateriaal moet men verstaan: de volgende bijzondere splijtbare producten en kerngrondstoffen:
    a) de bijzondere splijtbare producten zijn plutonium 239, uranium 233, uranium verrijkt in uranium 235 of 233 : elk product dat één of meerdere van de hierboven vermelde isotopen bevat.
    Uranium verrijkt in uranium 235 of 233 is uranium dat hetzij uranium 235 bevat hetzij uranium 233, dan wel deze beide isotopen in een zodanige hoeveelheid dat de verhouding tussen de som van beide isotopen en de isotoop 238 groter is dan de verhouding tussen de isotoop 235 en de isotoop 238 in natuurlijk uranium;
    b) de kerngrondstoffen zijn het uranium dat een mengeling aan isotopen bevat die in de natuur voorkomen en uranium verarmd in uranium 235; thorium; de voornoemde materialen onder de vorm van metaal, legering, de chemische verbindingen of concentraten". (art. 1 zoals gewijzigd door artikel 2, 2, 2°, van de wet van 2 april 2003)

Vlaamse regelgeving

Regelgeving van de Franse Gemeenschap

Regelgeving van het Waalse Gewest

Regelgeving van het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest

Regelgeving van de Franse Gemeenschapscommissie van het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest

Regelgeving van de Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie van het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest

Regelgeving van de Duitstalige Gemeenschap



2. De recht van publieke toegang tot milieu-informatie

De verplichting tot openbaarheid van overheidsinformatie wordt ook nog opgelegd door de E.E.G.-richtlijn van 7 juni 1990 inzake de vrije toegang tot milieu-informatie (Pb., L .158 van 23 juni 1990, p. 56) zij het dat deze openbaarheid beperkt is tot milieu-informatie. In uitvoering hiervan werden decretale regelingen tot stand gebracht.

Ondertussen is een nieuwe richtlijn goedgekeurd die op 14 februari 2005 in werking treedt: Richtlijn 2003/4/EG van het Europees Parlement en de Raad van 28 januari 2003 inzake de toegang van het publiek tot milieu-informatie en tot intrekking van Richtlijn 90/313/EEG van de Raad (Pb L. 041 van 14 februari 2003, p. 26 - 32).

Federale wetgeving

Regeling voor het Vlaamse Gewest

Regeling voor het Waalse Gewest:

Regeling voor het Brussels Hoofdstedelijk Gewest:



3. Handvesten voor de gebruiker van overheidsdiensten



4. Het inzagerecht van gemeenteraadsleden

Gemeenteraadsleden hebben op grond van art. 84 van de Gemeentewet een bijzonder recht van toegang tot bestuursdocumenten.



5. De uitdrukkelijke motivering van individuele bestuursbeslissingen

Deze wetgeving verplicht de overheid om haar beslissingen formeel te motiveren. Zo wordt het voor de burger duidelijk op welke gronden een bestuur zijn beslissing genomen heeft.



6. De instelling van ombudsdiensten

Het instituut van de ombudsman dat afkomstig is uit de Skandinavische landen laat de burger toe om klachten te formuleren tegen de wijze waarop hij behandeld is door de overheid.


Federale wetgeving

Vlaamse regelgeving

Regelgeving van de Franse Gemeenschap

Regelgeving van het Waalse Gewest



Copyright © 2007 Frankie Schram, 15.07.2007